Harmonics คืออะไร? ทำไมโรงงานอุตสาหกรรมต้องระวังปัญหาฮาร์มอนิกในระบบไฟฟ้า
ในโรงงานอุตสาหกรรมที่มีการใช้เครื่องจักร มอเตอร์ อินเวอร์เตอร์ (Inverter) และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์กำลัง ปัญหาหนึ่งที่ไม่ควรมองข้ามคือ Harmonics (ฮาร์มอนิก) ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อคุณภาพไฟฟ้า (Power Quality) และประสิทธิภาพการทำงานของระบบไฟฟ้าในโรงงาน
หากระบบไฟฟ้ามีค่าฮาร์มอนิกสูง อาจส่งผลให้หม้อแปลง สายไฟ และอุปกรณ์ไฟฟ้าเกิดความร้อนเพิ่มขึ้น รวมถึงเพิ่มการสูญเสียพลังงานและทำให้อุปกรณ์บางชนิดทำงานผิดปกติได้
Harmonics คืออะไร?
Harmonics (ฮาร์มอนิก) คือ องค์ประกอบของคลื่นแรงดันไฟฟ้าหรือกระแสไฟฟ้าที่มีความถี่เป็นจำนวนเท่าของความถี่พื้นฐาน (Fundamental Frequency) เมื่อนำมารวมกับคลื่นความถี่พื้นฐาน อาจทำให้รูปคลื่นไฟฟ้าผิดเพี้ยนไปจากรูปคลื่นไซน์ปกติ (Pure Sine Wave)
โดยทั่วไป ระบบไฟฟ้าในประเทศไทยใช้ความถี่พื้นฐาน 50 Hz หากมีฮาร์มอนิกลำดับที่ 3 จะมีความถี่ 150 Hz และลำดับที่ 5 จะมีความถี่ 250 Hz
ปัญหา Harmonics จึงเป็นเรื่องสำคัญที่โรงงานอุตสาหกรรมควรตรวจสอบ เพื่อรักษาคุณภาพไฟฟ้าและลดความเสี่ยงต่อความเสียหายของอุปกรณ์
สาเหตุที่ทำให้เกิด Harmonics ในโรงงาน
Harmonics มักเกิดจากอุปกรณ์ไฟฟ้าที่มีคุณสมบัติเป็น Nonlinear Loads หรือโหลดที่ทำให้กระแสไฟฟ้าที่ใช้งานมีรูปคลื่นไม่เป็นสัดส่วนกับแรงดันไฟฟ้า
ตัวอย่างอุปกรณ์ที่อาจก่อให้เกิด Harmonics ได้แก่
- Inverter / VSD – อุปกรณ์ควบคุมความเร็วมอเตอร์ที่ใช้วงจรอิเล็กทรอนิกส์กำลัง
- เครื่องจักรอุตสาหกรรม – เครื่องจักรที่ใช้ระบบควบคุมกำลังไฟฟ้าและวงจรแปลงพลังงาน
- Switching Power Supply – อุปกรณ์จ่ายไฟสำหรับระบบควบคุมและอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์
- UPS – ระบบสำรองไฟฟ้าที่ใช้วงจรแปลงกระแสไฟฟ้า
- อุปกรณ์ควบคุมอัตโนมัติ – ระบบ Automation และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ในโรงงาน
ผลกระทบของ Harmonics ที่โรงงานต้องระวัง
หากระบบไฟฟ้ามี Harmonics สูงเกินระดับที่เหมาะสม อาจส่งผลกระทบต่อระบบไฟฟ้าได้หลายด้าน เช่น
1. หม้อแปลงและสายไฟเกิดความร้อนสูง
กระแสฮาร์มอนิกทำให้เกิดการสูญเสียเพิ่มเติมในหม้อแปลงและสายไฟ ส่งผลให้อุณหภูมิสูงขึ้นและอาจลดอายุการใช้งานของอุปกรณ์
2. อุปกรณ์ไฟฟ้าเสื่อมสภาพเร็วขึ้น
ความผิดเพี้ยนของรูปคลื่นไฟฟ้าอาจส่งผลต่อการทำงานของอุปกรณ์ไฟฟ้าและระบบควบคุม
3. เบรกเกอร์และอุปกรณ์ป้องกันทำงานผิดปกติ
กระแสฮาร์มอนิกอาจส่งผลต่อการตรวจจับกระแสและการทำงานของอุปกรณ์ป้องกันในบางระบบ
4. เพิ่มการสูญเสียพลังงาน
กระแสไฟฟ้าที่มีองค์ประกอบฮาร์มอนิกทำให้เกิดการสูญเสียพลังงานเพิ่มเติมในระบบไฟฟ้า
5. กระทบต่อคุณภาพไฟฟ้า (Power Quality)
อาจทำให้เกิดปัญหากับอุปกรณ์ที่มีความไวต่อคุณภาพไฟฟ้า และส่งผลต่อความเสถียรในการทำงานของเครื่องจักร
วิธีตรวจสอบและแก้ไขปัญหา Harmonics
การแก้ไขปัญหา Harmonics ควรเริ่มต้นจากการตรวจวัดและวิเคราะห์ระบบไฟฟ้าจริง เพื่อให้สามารถเลือกแนวทางแก้ไขได้อย่างเหมาะสม
แนวทางที่แนะนำ ได้แก่
- Power Quality Measurement: ตรวจวัดคุณภาพไฟฟ้าด้วยเครื่องมือวิเคราะห์ระบบไฟฟ้า
- THDi Analysis: วิเคราะห์ค่าความเพี้ยนฮาร์มอนิกของกระแสไฟฟ้า (Total Harmonic Distortion of Current)
- THDv Analysis: วิเคราะห์ค่าความเพี้ยนฮาร์มอนิกของแรงดันไฟฟ้า (Total Harmonic Distortion of Voltage)
- Harmonics Analysis: ตรวจสอบองค์ประกอบฮาร์มอนิกในแต่ละลำดับความถี่
- Harmonic Filter: พิจารณาติดตั้งอุปกรณ์กรองฮาร์มอนิกให้เหมาะสมกับลักษณะโหลดและระบบไฟฟ้า
การเลือกใช้ Harmonic Filter ควรพิจารณาจากผลการตรวจวัด ขนาดโหลด ลักษณะการทำงาน และโครงสร้างของระบบไฟฟ้า เพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่เหมาะสม
T.G. Control บริการตรวจวัดและวิเคราะห์ Power Quality สำหรับโรงงานอุตสาหกรรม
T.G. Control – One Stop Engineering Solution
ที.จี. คอนโทรล ให้บริการด้านวิศวกรรมระบบไฟฟ้าอุตสาหกรรม พร้อมให้คำปรึกษา ตรวจวัด และวิเคราะห์ปัญหาคุณภาพไฟฟ้า (Power Quality) เพื่อช่วยให้โรงงานสามารถบริหารจัดการระบบไฟฟ้าได้อย่างมีประสิทธิภาพ
บริการของเรา ได้แก่
- ตรวจวัดและวิเคราะห์ Power Quality
- ตรวจสอบค่า Harmonics, THDi และ THDv
- วิเคราะห์ปัญหา Power Factor
- ให้คำปรึกษาแนวทางแก้ไขปัญหาระบบไฟฟ้า
- แนะนำโซลูชัน Harmonic Filter ตามความเหมาะสมของระบบ
รู้ปัญหาเร็ว แก้ไขได้ตรงจุด ลดความเสี่ยงและเพิ่มประสิทธิภาพระบบไฟฟ้าในโรงงาน
สอบถามข้อมูลและบริการเพิ่มเติม
- Tel: 02-530-9090
- Line ID: @tgcontrol
- Website: www.tgcontrol.com
- Email: sales@tgcontrol.com
#T.G.Control #Harmonics #PowerQuality #HarmonicFilter #THDi #THDv #PowerFactor #ระบบไฟฟ้าโรงงาน #วิศวกรรมไฟฟ้า



