Inverter หรือ Soft Starter เลือกใช้แบบไหนดี?
ทั้ง 2 ระบบช่วยควบคุมการทำงานของมอเตอร์ แต่ “จุดประสงค์” ต่างกันชัดเจน เลือกถูก = ประหยัดพลังงาน ลดปัญหา และคุ้มค่ากว่าในระยะยาว
การเลือกใช้งานระหว่าง Inverter (VFD – Variable Frequency Drive) และ Soft Starter เป็นคำถามคลาสสิกในงานระบบควบคุมมอเตอร์อุตสาหกรรมครับ แม้ว่าทั้งคู่จะมีหน้าที่ช่วยลดกระแสกระชากขณะสตาร์ทมอเตอร์เหมือนกัน แต่จุดประสงค์หลักและการทำงานหลังพ้นช่วงสตาร์ทไปแล้วต่างกันโดยสิ้นเชิง
ทำไมมอเตอร์ต้องใช้ซอฟต์สตาร์ทกับอินเวอร์เตอร์ ?
ในการสตาร์ทมอเตอร์แต่ละครั้งนั้นจะมีปัญหามากมายแต่หลักๆ แล้วที่พบบ่อยจะมีอยู่ 2 ปัญหา ดังนี้
1. ปัญหาทางไฟฟ้า
โดยขณะเริ่มสตาร์ทมอเตอร์นั้นจะเกิดกระแสกระชาก (Inrush current) เป็นผลให้แรงดันไฟตก เกิดผลกระทบต่อระบบไฟฟ้าในโรงงานนั้นๆ
2. ปัญหาทางกล
ในส่วนของการกระชากของกลไกขับเคลื่อนขณะสตาร์ท ซึ่งอาจทำให้เกิดความเสียหายได้ และปัญหาของการปรับความเร็วของมอเตอร์ เช่น มอเตอร์หมุนเร็วเกินไปจนทำให้ชิ้นงานบนสายพานลื่นไถล หรือ การที่มอเตอร์ไม่สามารถเร่งได้ตามพิกัดที่กำหนดของมอเตอร์ หรืออาจมีข้อกำหนดบางอย่างอื่นๆจึงต้องใช้อุปกรณ์เข้ามาช่วยปรับวิธีการสตาร์ทมอเตอร์
Inverter (อินเวอร์เตอร์) คืออะไร ?
Inverter เรียกอีกอย่างว่า VSD (Variable Speed Drives) หรือไม่ก็อาจจะเรียกว่า VFD (Variable Frequency Drives) คือ อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่ใช้สำหรับควบคุมความเร็วรอบของมอเตอร์ เพื่อให้มอเตอร์สามารถปรับความเร็วได้ตามที่เราต้องการ
ตารางเปรียบเทียบคุณสมบัติ (Inverter vs Soft Starter)
| คุณสมบัติ | Soft Starter | Inverter (VFD) |
| การควบคุมความเร็ว | สตาร์ทและหยุดเท่านั้น (ปรับระหว่างรันไม่ได้) | ปรับความเร็วรอบได้ตลอดเวลา (0–100% หรือมากกว่า) |
| กระแสช่วงสตาร์ท | ลดลงเหลือประมาณ 3–4 เท่าของกระแสเต็มพิกัด | ลดลงเหลือใกล้เคียงหรือเท่ากับกระแสเต็มพิกัด (ต่ำที่สุด) |
| แรงบิดช่วงสตาร์ท (Torque) | ลดลงตามแรงดัน (ไม่เหมาะกับโหลดที่ออกตัวหนักมากๆ) | สูงมาก สามารถรักษาแรงบิดสูงได้แม้ในความเร็วต่ำ |
| การประหยัดพลังงาน | ประหยัดเฉพาะช่วงสตาร์ท (ลด Peak Demand) | ประหยัดพลังงานได้สูงมาก โดยเฉพาะกับโหลดประเภทพัดลมและปั๊มน้ำเมื่อลดรอบ |
| ขนาดและการติดตั้ง | ขนาดกะทัดรัดกว่า ไม่ค่อยสร้างสัญญาณรบกวน (Harmonics) | ขนาดใหญ่กว่า ต้องระวังเรื่องความร้อนและสัญญาณรบกวน |
| งบประมาณ | ประหยัดกว่า (คุ้มค่ามากสำหรับมอเตอร์ขนาดใหญ่ที่วิ่งรอบคงที่) | ต้นทุนสูงกว่า แต่คืนทุนไวหากใช้ในงานที่ลดรอบเพื่อประหยัดไฟ |
หน้างานแบบไหน… เหมาะกับอะไร?
หน้างานที่ควรใช้ Soft Starter
เน้นลดความเสียหายเชิงกล (Mechanical Wear) เช่น สายพานขาด, เฟืองรูด, หรือปัญหาน้ำค้อน (Water Hammer) ในท่อ โดยที่มอเตอร์วิ่งความเร็วเดียว
- ปั๊มน้ำ/ปั๊มดับเพลิง: ที่ต้องการแก้ปัญหาน้ำกระแทกในท่อตอนสั่งหยุด
- พัดลมระบายอากาศขนาดใหญ่ (Blower): ที่ต้องการลดแรงกระชากของสายพานตอนออกตัว
- สายพานลำเลียง (Conveyor): ที่วิ่งความเร็วคงที่ แต่อยากให้ออกตัวนุ่มนวลเพื่อไม่ให้สินค้าล้ม
- เครื่องโม่ / เครื่องบด: ที่ต้องการลดแรงบิดกระชากตอนเริ่มต้น
หน้างานที่ควรใช้ Inverter
เน้นกระบวนการผลิตที่ยืดหยุ่น ต้องการความแม่นยำ หรือต้องการประหยัดพลังงานจากการลดรอบมอเตอร์
- ปั๊มน้ำ Booster Pump / Chiller: ที่ต้องปรับแรงดันหรืออัตราการไหลให้คงที่ตามการใช้งานจริงตลอดเวลา
- ระบบปรับอากาศ / พัดลม AHU: ที่ต้องปรับปริมาณลมตามอุณหภูมิในห้อง
- สายพานลำเลียงที่ต้องปรับความเร็ว: เพื่อให้สอดคล้องกับความเร็วของไลน์ผลิตในแต่ละวัน
- เครน / ลิฟต์ขนส่ง: ที่ต้องการแรงบิดสูงในความเร็วต่ำเพื่อควบคุมการเคลื่อนที่และการเบรกอย่างแม่นยำ
ข้อดี-ข้อด้อย ของ อินเวอร์เตอร์ ?
ข้อดี
- ลดกระแสกระชากขณะสตาร์ท
- ยืดอายุการใช้งานของอุปกรณ์แมคคานิกที่ต่อพ่วง
- ปรับเพิ่ม-ลดความเร็วรอบได้หลายระดับ
- เหมาะกับงานที่ต้องใช้แรงบิดในการยกของ
- มี Protection ในตัวและง่ายในการต่อใช้งาน
- สามารถนำสัญญาณไปเชื่อมโยงหรือควบคุมกับระบบอื่นๆ เช่น PLC ได้
- การประหยัดพลังงาน
ข้อด้อย
- มีสัญญาณรบกวนฮาร์โมนิกมากกว่า soft start
- ต้นทุนสูงกว่า soft start
- ไม่เหมาะกับงานที่ใช้สตาร์ทมอเตอร์อย่างเดียว
Soft Start (ซอฟต์สตาร์ท) คืออะไร ?
ซอฟต์สตาร์ท คือ อุปกรณ์โซลิดสเตตที่นำมาใช้กับการสตาร์ทของมอเตอร์ เพื่อลดการกระชากของกระแสไฟฟ้าและกลไกที่ถูกขับเคลื่อนในช่วงของการสตาร์ทของมอเตอร์ ทำให้ลดปัญหาของคุณภาพไฟฟ้าและมอเตอร์และกลไกขับเคลื่อนต่างๆมีอายุการใช้งานที่ยาวนานขึ้น
ซอฟต์สตาร์ท ทำงานอย่างไร ?
ซอฟต์สตาร์ทต่อแบบอนุกรมในวงจรไฟฟ้า 3 เฟส ประกอบด้วยไทริสเตอร์ (Thyristor) ที่ต่อขนานกัน เฟสละ 2 ตัว ซึ่งไทริสเตอร์เป็นสารกึ่งตัวนำชนิดหนึ่งที่ใช้สัญญาณควบคุมแรงดันและกระแส เพื่อใช้ในการสตาร์ทมอเตอร์ และ สต๊อปมอเตอร์ โดยการทำงานทั้ง 2 แบบนี้ จะมีลักษณะตรงกันข้าม การสตาร์ทมอเตอร์จะเป็นการเพิ่มแรงดันขึ้นไปเรื่อยๆ ส่วนการสต๊อปมอเตอร์จะเป็นการลดแรงดันลงมาจนมอเตอร์หยุดทำงาน
ข้อดี-ข้อด้อย ของ ซอฟต์สตาร์ท ?
ข้อดี
- ลดกระแสกระชากขณะสตาร์ท
- ยืดอายุการใช้งานของอุปกรณ์แมคคานิกที่ต่อพ่วง
- มี Protection ในตัวและง่ายในการต่อใช้งาน
- ไม่มีสัญญาณรบกวนฮาร์โมนิกเหมือนกับ VSD
- ลดค่าใช้จ่ายในการซ่อมบำรุง ถ้าเทียบกับการสตาร์ทแบบ start-delta และ DOL
ข้อด้อย
- ไม่เหมาะกับงานที่ต้องการปรับแรงบิดและความเร็วรอบ
- ไม่ช่วยในเรื่องของการประหยัดพลังงาน
- ราคาแพงกว่า ถ้าเทียบกับการสตาร์ทแบบ Star-Delta และ DOL (แต่ราคาถูกกว่าอินเวอร์เตอร์)
เลือกใช้ “Soft Starter” เมื่อ…
เหมาะกับงานที่ต้องการ “ลดกระแสกระชากตอนสตาร์ท” เป็นหลัก
จุดเด่น
✅ ลดแรงกระชากขณะ Start Motor
✅ ลด Mechanical Shock ของเครื่องจักร
✅ ราคาประหยัดกว่า Inverter
✅ ติดตั้งง่าย ดูแลไม่ซับซ้อน
เหมาะกับงาน
- ปั๊มน้ำ
- พัดลม
- Compressor
- Conveyor
- มอเตอร์ที่ “รอบคงที่”
ตัวอย่างรุ่นยอดนิยม
- ABB PSR
- ABB PSE
- ABB PSTX
เลือกใช้ “Inverter (VSD/VFD)” เมื่อ…
เหมาะกับงานที่ต้องการ “ควบคุมความเร็วรอบมอเตอร์”
จุดเด่น
✅ ปรับรอบมอเตอร์ได้ตามโหลดจริง
✅ ประหยัดพลังงานสูงมาก
✅ ควบคุมแรงดัน/ความถี่ได้ละเอียด
✅ มีระบบ Protection และ Monitoring ครบ
เหมาะกับงาน
- AHU / HVAC
- Pump
- Fan
- Cooling Tower
- Conveyor
- เครื่องจักรที่ต้องควบคุมสปีด
ตัวอย่างรุ่นยอดนิยม
- ABB ACS180
- ABB ACS580
- ABB ACH580
- ABB ACS880
สรุปง่าย ๆ
- ถ้าต้องการ “Start นุ่ม ลดกระชาก” → เลือก Soft Starter
- ถ้าต้องการ “ควบคุมรอบ + ประหยัดไฟ” → เลือก Inverter
หลายโรงงานเลือกผิด ทำให้เสียทั้งค่าไฟและค่าซ่อมเครื่องจักรในระยะยาว ⚠️
การเลือกให้เหมาะกับลักษณะโหลดสำคัญที่สุด
ตัวแทนจำหน่ายในไทย TG Control พร้อมให้คำปรึกษา ตรวจเช็ก และแก้ไขปัญหา Inverter ABB โดยทีมวิศวกรมืออาชีพ
#ABBACS580 #InverterABB #PMInverter #TGControl #PowerQuality #PreventiveMaintenance #โรงงานอุตสาหกรรม #ABBDrive
สนใจบริการ PM Inverter หรือสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม:
📞 โทร: 02-530-9090
🌐 Website: www.tgcontrol.com
📱 Line OA: @tgcontrol
TG Control ผู้เชี่ยวชาญด้าน ABB Drive ในประเทศไทย
TG Control เป็นตัวแทนจำหน่าย Inverter ABB อย่างเป็นทางการ และได้รับการรับรอง ABB Authorized Value Provider (AVP) รายแรกของประเทศไทย พร้อมบริการให้คำปรึกษา ออกแบบ ติดตั้ง PM และบริการหลังการขายครบวงจรโดยทีมวิศวกรมืออาชีพ
#TGControl #PMInverter #ABBACS800 #PreventiveMaintenance #ABBDrive #งานซ่อมบำรุง #โรงงานอุตสาหกรรม #InverterABB #ThermoScan #ลดDowntime#TGControl #Inverter #PreventiveMaintenance #PMInverter #VFD #ABBInverter #IndustrialAutomation #โรงงานอุตสาหกรรม #วิศวกรรมไฟฟ้า #PMInverter #ABBInverter #PreventiveMaintenance #InverterABB #PMABB #ABBDrive #ACS580 #ACS880 #ลดDownTime #ซ่อมอินเวอร์เตอร์ #Maintenanceโรงงาน #FactoryAutomation #TGControl #งานไฟฟ้าโรงงาน #IndustrialAutomation
- ABB ACS580
- ABB ACS880
- ABB ACS355
- ABB ACS380
- ABB ACS150
- ABB ACH580
- ABB ACQ580
- ABB Drive ACS580
- ABB Industrial Drive
- ABB HVAC Drive